avatar

من و شه‌هید مام قادر ئیفتیخاری


پاییزی 1362ی هه‌تاوی بوو. دار و ده‌وه‌ن زه‌رد هه‌ڵگه‌ڕابوون. سرووشت به‌رگێکی ڕه‌نگاوڕه‌نگی پۆشیبوو. به‌شێکی زۆر له‌ ناوچه‌کانی کوردستان له‌ژێڕ ده‌سه‌ڵاتی پێشمه‌رگه‌دا بوو. ئه‌و سه‌رده‌مه‌ بنکه‌کانی کۆمیته‌ی شارستانی شنۆ و هێزی کێله‌شین له‌ ناوچه‌ی سه‌رشاخان دامه‌زرابوون. ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌ له‌ سێ گۆشه‌ی نێوان مه‌هاباد، نه‌غه‌ده‌ و پیرانشار هه‌ڵکه‌وتووه‌. کۆمیته‌ی شارستانی پیرانشار و هێزی ئاواره‌ش ئه‌وکاته‌ له‌ ناوچه‌ی لاجان بوون.
له‌ سه‌ران به‌فر باریبوو، هه‌وا ڕووی له‌ ساردی کردبوو. پاییز به‌ره‌وپیری زستانی قه‌با سپییه‌وه‌ ده‌چوو. ڕێگاوبان ته‌ڕ و قوڕاوی و بۆ هاتووچۆ دژوار بوون. به‌رزڕاگرتنی وره‌ی خه‌ڵک و پێشمه‌رگه‌ پێویستییه‌کی به‌رچاو بوو. ده‌بوایه‌ پێش فه‌سڵی به‌فر و سه‌رماوسۆڵ عه‌مه‌لیاتێکی به‌ربه‌رین له‌ ناوچه‌ی شنۆ به‌ئه‌نجام بگا. کۆمیته‌ی شارستانی شنۆ و هێزی کێله‌شین له‌و باره‌وه‌ به‌ قه‌ناعه‌تێک گه‌یشتبوون و پلانێکیان داڕشتبوو. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ پێویستی به‌ یارمه‌تی کۆمیته‌ی شارستانی پیرانشار و هێزی ئاواره‌ش‌ هه‌بوو. قه‌راردرا له‌گه‌ڵ ئه‌و هاوڕێیانه‌ش ڕاوێژ بکرێ.
من ئه‌و سه‌رده‌مه‌ به‌رپرسی کۆمیته‌ی شارستانی شنۆ بووم و هاوڕێ ئه‌حمه‌د عه‌زیزی‌یش فه‌رمانده‌ری هێزی کێله‌شینی به‌ستۆوه‌ بوو. پێکه‌وه‌ به‌ره‌و باره‌گای کۆمیته‌ی شارستانی پیرانشار له‌ لاجان وه‌ڕێکه‌وتین. له‌گه‌ڵ کاک نه‌بی قادری به‌رپرسی کۆمیته‌ و مام قادر ئیفتیخاری کۆبووینه‌وه‌. باسی ته‌رحی عه‌مه‌لیاتی خۆمان بۆ ئه‌و هاوڕێیانه‌ کرد. ئه‌و شه‌هیدانه‌ به‌ دڵفراوانییه‌وه‌ به‌رنامه‌ی ئێمه‌یان وه‌رگرت و بڕیاردرا پاش چه‌ند ڕۆژی‌تر له‌سه‌ر ورده‌کاریه‌کان دانیشتنێکی‌تر سازبده‌ین.
کۆبوونه‌وه‌ی دووهه‌م به‌ ئه‌نجام گه‌یشت. هه‌ردوو لامان ساغ بووینه‌وه‌ عه‌مه‌لیاتی هاوبه‌ش له‌ ژێر فه‌رمانده‌ری کۆمیته‌ی شارستانی شنۆ و هێزی کێله‌شین به‌ڕێوه‌ به‌رین. ئیداره‌ی باقی پێشمه‌رگه‌ و کۆمیته‌کانیش له‌ سه‌رشاخان و له‌ لاجان له‌مه‌ر هێڕشێکی چاوه‌روان نه‌کراو بدرێته‌ ده‌ست کۆمیته‌ی شارستانی پیرانشار و هێزی ئاواره.‌ کاک نه‌بی قادری و مام قادر ئیفتیخاری ده‌بوایه‌ سه‌رپه‌رستی گشت لایه‌ک وه‌ستۆ بگرن.
ڕۆژی 1 ی سه‌رماوه‌ز بوو. کۆمیته‌ی شارستانی شنۆ و هێزی کێله‌شین و کادره‌کان به‌ره‌و ناوچه‌ی لاجان وه‌ڕێکه‌وتن. ئێواره‌ی هه‌مان ڕۆژ سه‌رلکه‌کانی هێزی ئاواره‌ به‌ فه‌رمانده‌ی هێزی کێله‌شین ناسێندران. گشتمان له‌ سنجه‌ڵێ و گرداسێ‌ڕا که‌وتینه‌ڕێ. قه‌رار بوو بۆ شه‌وێ بگه‌ینه‌ گووندی سۆفیان. مام قادر ئیفتیخاریش له‌و نێوه‌دا خۆی ئاماده‌کرد.
 مام قادر تۆ بۆکوێ؟ جه‌نابت خه‌ریکی خۆت ئاماده‌ ده‌که‌ی!
 ده‌خوازم تا گووندی شنۆ زه‌نگ له‌گه‌ڵ ئێوه‌ بێم.
 ئه‌وه‌ نییه‌ ئێمه‌ هه‌ین، نه‌کا نیگه‌رانی کاروباره‌کان بیت!
 نه‌خێر نه‌وه‌ڵا کاک ڕه‌حیم، ته‌نیا پێمخۆشه‌ تۆزێکی‌تر له‌گه‌ڵتان بم.
پاش ڕێپێوانێکی زۆر گه‌یشتینه‌ دێی شنۆزه‌نگ. گشت لایه‌ک شه‌که‌ت و ماندوو، پێویستیان به پشوودانێک بوو. کاتی ڕۆیشتن خۆمان سازکرد. مام قادر ئیفتیخاریش وێڕای پێشمه‌رگه‌کان ئاماده‌ بوو.
 مام قادر پێموایه‌ کاتی گه‌ڕانه‌وه‌ت بۆ لای هاوڕێیانی سه‌رێ هاتووه‌.
 کاکی خۆم ده‌مهه‌وێ تا گووندی سه‌روکانی له‌گه‌ڵ ئێوه‌ بێم و له‌وێ سه‌ردانی خزمه‌کانم بکه‌م و چه‌ند که‌سێکی گومان‌لێکراو هه‌ن که‌ پێویستیان به‌ ئامۆژگاری من هه‌یه‌.
 باشه‌ ناکرێ ئه‌و ئامۆژگاری کردنه‌ به‌ ئێمه‌ بسپێری؟
 نانا، باشتره‌ خۆم به‌سه‌ریان بکه‌مه‌وه‌.
کاروانی پێشمه‌رگه‌ به‌ هێمنی ڕووباری ده‌شتایی ڕێگه‌ی ده‌پێوا. بێده‌نگی و ئارامی به‌سه‌ر گشت لایه‌کدا حاکم بوو. پاش فه‌تره‌یه‌ک گه‌یشتینه‌ ئاوایی سه‌روکانی. به‌بێ بارگه‌ و بنه‌ خستن پشوودانێکی سه‌رپایی به‌ڕێوه‌ چوو. به‌شی فه‌رمانده‌ری به‌رده‌وام بیری له‌ کات و ڕێگا و پێداویستییه‌کان ده‌کرده‌وه‌. مام قادر له‌ گشتمان زیادتر تامه‌زرۆی وه‌ڕێکه‌وتن بوو.
 مام قادر ئێمه‌ ده‌ڕۆین و تۆش گه‌ره‌کت بوو سه‌ردانی خزمه‌کانت بکه‌ی.
 کاک ڕه‌حیم ده‌تهه‌وێ چیم پێبڵێی؟
 قه‌رار بوو پاش ئامۆژگاریی گومان لێکراوه‌کان بگه‌ڕێیه‌وه‌ سه‌رێ.
 کاکی خۆم، چاوم به‌ خزمه‌کانی ئێره‌ که‌وت به‌ڵام پێمخۆشه‌ ئه‌وانه‌ی دێی سۆفیان‌یش به‌سه‌رکه‌مه‌وه.‌
له‌گه‌ڵ دژایه‌تی من ڕوبه‌ڕوو بۆوه‌. نیگه‌رانی پێشمه‌رگه‌کانی هه‌ردوو هێز و کۆمیته‌ شارستانه‌کانی شنۆ و پیرانشار له‌ سه‌رشاخان و لاجان بووم.
 مام قادری خۆشه‌ویست! هیچ ده‌زانی ئه‌گه‌ر دوژمن بزانێ گشت فه‌رمانده‌کان له‌ ده‌ره‌وه‌ی ناوچه‌دان فرسه‌تی ده‌ست ده‌که‌وێ و په‌لاماری بنکه‌کانی سه‌رشاخان و لاجان ده‌دات؟
 به‌ڵێ ئه‌وه‌ ده‌زانم... .
 ئێستێ ئه‌گه‌ر جه‌نابت له‌گه‌ڵ ئێمه‌ بپه‌ڕیه‌وه‌، سبه‌ینێ به‌ ڕۆژی ڕووناک ناتوانی دووباره‌ له‌ سۆفیانێ‌ڕا به‌ره‌و لاجان بگه‌ڕێیه‌وه‌. بۆیه‌ داوات لێده‌که‌م هه‌ر لێره‌وه‌ بگه‌ڕێوه‌ و ئه‌رکی پێئه‌سپێردراوت به‌ڕێوه‌به‌ره‌.
 کاکه‌گیان! کاک نه‌بی قادری له‌وێیه‌ و سه‌رپه‌رستی کاره‌کان ده‌کات و جێگای نیگه‌رانی نییه‌.
مام قادر ملی‌نه‌دا و ئه‌و شه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئێمه‌ وه‌ڕێکه‌وت. گه‌یشتینه‌ گووندی سۆفیان و به‌سه‌ر ماڵاندا دابه‌ش بووین. قه‌رارمان وابوو ئێواره‌ی ڕۆژی دوایی گشت سه‌رلک و سه‌رده‌سته‌کان بۆ لێکدانه‌وه‌ و ساغ‌بوونه‌وه‌ له‌سه‌ر دوو ته‌رحی پێشنیارکراو له‌لایه‌ن کۆمیته‌ی شارستانی شنۆ و هێزی کێله‌شینه‌وه‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌ک پێکبێنین. ئه‌و ئێواره‌یه‌ هات و له‌ ماڵی ئه‌ندامێکی دڵسۆز دانیشتین. فه‌رمانده‌ی هێزی کێله‌شین گه‌ڵاڵه‌ی عه‌مه‌لیاته‌کانی خسته‌ به‌رباس و بڕیار.
پلانی یه‌که‌م ئه‌وه‌ بوو که‌ که‌مینێکی گه‌وره‌ به‌ مه‌ودای لانیکه‌م 70-60 کیلۆمیتر له‌سه‌ر جاده‌ی شنۆ _ ورمێ داندرێته‌وه‌. ته‌رحی دووهه‌میش بریتی بوو له‌ عه‌مه‌لیاتێکی گه‌وره‌ له‌ ناو شاری شنۆ. پاش ڕاوێژێکی خه‌ست، پلانی دووهه‌م په‌سندکرا. له‌جێوه‌ بڕیاردرا هه‌ر ئه‌و شه‌وه‌ و خێرا به‌ره‌و شاری شنۆ وه‌ڕێکه‌وین. گوونده‌کانی ده‌وروبه‌ری شاریش بۆ حه‌سانه‌وه‌ و وه‌ک سه‌نگه‌ری دوایی بۆ چوونه‌ ناوشار وه‌به‌رچاو گیران. هه‌ڵبه‌ت مام قادر ئیفتیخاریش له‌و دانیشتنه‌دا به‌شدار بوو. بڕیاردرا مام قادر بۆ ئه‌رکی پێئه‌سپێردراوی بگه‌ڕێته‌وه‌ دواوه‌.
 کاکی خۆم ئێستێ دڵنیا بووی که‌ ئێمه‌ به‌ به‌رنامه‌ کاره‌کان به‌ڕێوه‌ ده‌به‌ین؟
 به‌ڵێ کاک ڕه‌حیم! ئه‌وه‌ جێگای شک و گومانێک نییه‌. ئێوه‌ قه‌ت بێ به‌رنامه‌ کار ناکه‌ن.
 باشه‌ ئێستا به‌ڵێن ده‌ده‌ی لێره‌ڕا بگه‌ڕێیه‌وه‌ سه‌رێ.
مام قادر له‌ پڕێکا ده‌رهه‌ڵبوو و به‌ هه‌ستێکی پڕ له‌ غرور و شای به‌خۆ بوون وڵامی دامه‌وه‌.
 کاکی خۆم تۆ بۆ له‌من حاڵی نابی! من وه‌خته‌ بۆ شه‌ڕی ناو شار شێت بم. سوێندم خواردووه‌ تا له‌ شنۆ خنجیلانه‌که‌ی خۆم، به‌ ده‌سته‌کانی خۆم تۆڵه‌ی ئه‌و هه‌موو زوڵمه‌ نه‌ستێنمه‌وه‌، هه‌داناده‌م و گه‌ڕانه‌وه‌شم بۆ نییه‌.
ناچاربووین هه‌ڕه‌شه‌ی سزادانی لێبکه‌ین و به‌ مرۆڤێکی بێ دیسیپلینی له‌ قه‌ڵه‌م بده‌ین.
 هه‌رچی ده‌یڵێن بیڵێن. گشت بڕیاره‌کانتان له‌سه‌ر چاو داده‌نێم و ئاماده‌ی هه‌ر چه‌شنه‌ سزایه‌کم، به‌ڵام به‌خوای تا شه‌ڕی ناو شاری شنۆ نه‌که‌م ناگه‌ڕێمه‌وه‌.
ئه‌و خواست و هه‌سته‌ی مام قادر ناچار به‌ ته‌سلیمی کردین و له‌وه‌ زیادتر پڕکێشیمان لێنه‌کرد. ئاخر زۆر خۆشه‌ویست و له‌به‌ردڵان بوو. هه‌موومان پێکه‌وه‌ به‌ره‌و دێهاته‌کانی سه‌ره‌وه‌ی شاری شنۆ وه‌ڕێ که‌وتین.
ده‌وروبه‌ری 11-12ی شه‌و بوو. باران نمه‌نمه‌ ده‌باری. ڕێگاوبان ته‌ڕ و قوڕاوی بوون. ڕێگا ڕۆیشتن به‌ناو شێوه‌رده‌ خووساوه‌کاندا دژوار بوو. زۆر جار تا سه‌رووی گوێزینگ له‌ قوڕێ ڕۆده‌چووین. پێشمه‌رگه‌کان ناچار بوون پێڵاوه‌کانیان ده‌رهێنن و به‌ پێخاوسی ڕێگا بڕۆن. باران به‌ سه‌رتاپای جه‌سته‌ماندا ده‌هاته‌ خواره‌وه‌ و کورد گووته‌نی جێگای وێشکی له‌شمان، بن ددانمان بوو. ئه‌وه‌ی به‌رز بوو وره‌ بوو. ئه‌وه‌ی سه‌روه‌ر بوو مام قادری لێو به‌ بزه‌ بوو. ئه‌وه‌ی به‌ پێوه‌ بوو کێله‌شین بوو. ئه‌وه‌ی جوان بوو پاییزی ڕه‌نگاوره‌نگی شنۆی دڵسۆز بوو. ئه‌وه‌ی قاقا و پێکه‌نین بوو له‌سه‌ر زاری ڕۆڵه‌کانی کێله‌شین و ئاواره‌ بوو. نمه‌نمه‌ی پاییزی فرمێسکی چاوی ئاسمانی ئه‌و ده‌شته‌ بوو. کاروان به‌ده‌م بارانه‌وه‌ چه‌شنی چۆمی گاده‌ر، خڕۆشاو ڕێگای ده‌پێوا. سه‌ر قافله‌ نیزیک که‌وتبۆوه‌. ئا له‌ به‌ر ده‌ممان دوو گووند چاوه‌ڕوان بوون. خۆمان پێشتر دیاریمان کردبوون. به‌ هه‌ر دوو دێ پازده‌ ماڵ بوون. ئێمه‌ سه‌دان که‌س بووین. دابه‌ش کراین. پێشمه‌رگه‌ی کێله‌شین و ئاواره‌ تێکه‌ڵ ببوون. کێله‌شین بسبه‌ بستی ناوچه‌ی ده‌ناسی. خاکی خۆی بوو. بۆنی پێوه‌ ده‌کرد. ده‌شتی شنۆ یه‌ک به‌ زاری دۆڵی باوه‌سووڕه‌ قاقای لێده‌دا، چوونکه‌ کوڕانی مه‌ڵبه‌ند حه‌ماسه‌یان له‌ هه‌گبه‌دا بوو.
له‌ درگای هه‌ر ماڵێکی ئه‌و دوو گوونده‌مان‌دا، یه‌کڕاست وه‌سه‌ر پشت گه‌ڕا. باوه‌شی گشتیان گه‌رم و ئاواڵه‌ بوو. ئه‌وان گه‌لێک له‌ کوڕانی خۆیان پێشکێشی باره‌گای شۆڕش و حیزبی دێموکڕاتی کوردستان کردبوو. ئێمه‌ خۆمانه‌ بووین. ئێمه‌ خاوه‌ن ماڵ بووین. که‌سی ویشکمان له‌گه‌ڵ نه‌بوو. هه‌ر هه‌موومان ته‌ڕبووی بارانی ئه‌و شه‌وه‌ بووین.
ته‌ندووره‌کان هه‌ڵکران. کووره‌کان قانگ دران. کچان ڕاپه‌ڕین و پاتۆڵی پیاوان له‌به‌ر کران. ژنانی سه‌روه‌ر فه‌رمانیاندا. به‌رانان سه‌ربڕن، ده‌ی ده‌ی خێرا چێشت و چا به‌رن. کوڕان سفره‌یان ڕاخست، زه‌واد و ڕسقیان داخست. ئه‌و شه‌وه‌ نۆره‌ حه‌ماسه‌ی خه‌ڵک و سبه‌ش مه‌جالی پێشمه‌رگه‌ی ده‌شتی شنۆ و لاجان بوو. ویشکایه‌تی و تێری و حه‌سانه‌وه‌ به‌ به‌ژنمان بڕا. هه‌گبه‌ی وره‌مان به‌ شانازی کچان و کوڕان و خه‌سوو و بووکان پڕ کرا.
فه‌رمانده‌ی هێز ده‌ستووراتی ئه‌منی ته‌واوی دابوو. کێشکه‌کان دامه‌زرابوون. بڕیاروابوو که‌س له‌و گووندانه‌ نه‌چێته‌ده‌ر و هه‌رکه‌سیش بێته‌ لامان ڕاگیرێ. به‌یانی ئه‌و ڕۆژه‌ هه‌ینی بوو. له‌ گوونده‌که‌ی‌تر کیژێک به‌ مێرد درابوو. بووک ده‌بوایه‌ بۆ شاری شنۆ بگوێزرێته‌وه‌. به‌یانی سه‌حه‌ری به‌رپرسی پیشمه‌رگه‌کانی ئه‌و گوونده‌ په‌یامی نارد.
 چه‌ند ماشێنێک له‌ شنۆوه‌ بۆ گواستنه‌وه‌ی بووک هاتوون، چیان لێبکه‌ین؟
 بڕیاردراوه‌ هه‌رکه‌س و وه‌سیله‌یه‌ک بێته‌ ناو گووند ڕایگرن.
ئه‌و وه‌جبه‌ ماشێنه‌ ڕاگیران. کۆمه‌ڵێکی‌تر هاتن. ئه‌وانیش نیگه‌رانی ماشێنی بووکێ بوون و به‌دوایاندا هاتبوون، بۆوه‌ی بزانن چقه‌وماوه‌. گشتیان به‌و ده‌ستووره‌ ڕاگیران. ماڵی زاوا وێده‌چوو شکیان کردبێ. له‌ نیهایه‌تی سێبووریدا خۆیان ڕاگرتبوو. به‌و په‌ڕی مه‌سئوولییه‌ته‌وه‌ نه‌ له‌ لای خه‌ڵک و نه‌ له‌لای ده‌زگاکانی حکوومییه‌وه‌ باسیان له‌و گرفته‌ نه‌کردبوو.
ئێواره‌ داهات. سه‌رلک و سه‌رده‌سته‌کان کۆبوونه‌وه‌ و ئاگاداری عه‌مه‌لیاته‌که‌ کران. ته‌رحه‌که‌ به‌و شێوه‌یه‌ داڕێژرابوو:
 کاتژمێر 10ی شه‌و ده‌بوایه‌ په‌لێک له‌ پێشمه‌رگه‌ی شاره‌زا له‌ شه‌ڕی ناوشار ، به‌ هاوکاری ته‌شکیلاتی نهێنی جێگای خۆیان بگرن.
 ماڵێکی چۆل له‌سه‌ر شه‌قامی ناوه‌ندی و له‌ شوێنێکی ستراتێژیک به‌ گشت پێداویستییه‌که‌وه‌ بۆ ئه‌و په‌له‌ پێشمه‌رگه‌یه‌ ئاماده‌ کرابوو.
 پاش دامه‌زرانی ئه‌و په‌له‌، فه‌رمانده‌ری هێز ده‌بوایه‌ ئاگادار بکرێته‌وه‌ (پێشمه‌رگه‌کان سه‌رکه‌وتووانه‌ جێیان‌گرتبوو و ئه‌وه‌ش گه‌لێک گرینگ بوو).
 گه‌ڕه‌که‌کانی شاری شنۆ به‌سه‌ر لک و په‌له‌کاندا دابه‌ش کرابوون و هه‌رکه‌س ده‌یزانی له‌ کوێ دامه‌زرێ.
 جێگا و شوێنی کالیبر 50 و چه‌که‌کانی قورس دیاری کرابوون.
 فه‌رمانده‌ری ته‌واوی شه‌ڕه‌که‌ به‌ هێزی کێله‌شین ئه‌سپێردرابوو.
 فه‌رمانده‌ری و پارێزگاری پشتی جه‌بهه‌ و پێوه‌ندی و ئاگادارکردنی ده‌فته‌ری سیاسی حیزب بۆ مام قادر ئیفتیخاری و به‌رپرسی کۆمیته‌ی شارستانی شنۆ داندرابوو.
ئه‌رکه‌کان دابه‌شکران و ماوه‌یه‌کی کورت بۆ پشوودانی پیش ده‌ستپێکی شه‌ڕ به‌ده‌سته‌وه‌ بوو. به‌رپرسانی پێشمه‌رگه‌ بۆ دوایین ئاماده‌کاریه‌کان گه‌ڕانه‌وه‌ شوێنی خۆیان. من و مام قادر ئیفتیخاری و فه‌رمانده‌ی هێزی کێله‌شین و ژماره‌یه‌ک له‌ سه‌رلکه‌کان له‌ شوێنێک خه‌وتبووین. شه‌و کاتژمێر دوو و نیوی پیشان ده‌دا. تۆزێک چاومان گه‌رم کرد. کاتێک له‌ خه‌و هه‌ستاین، مام قادر بۆ تاوێک ونبوو. وه‌ختێک گه‌ڕایه‌وه‌ ڕدێنی پاکپاک تاشیبوو. ده‌ستێکی جلوبه‌رگی نوێ پۆشیبوو و کڵاو و جامه‌دانی تازه‌ی له‌سه‌ر نابوو. له‌سه‌ر کڵاوه‌ ده‌ستچنه‌که‌ی درووشمی بژی دێموکڕات خۆی ده‌نواند. ئه‌و شاد و به‌ که‌یف بوو و به‌رمزه‌ی پێکه‌نینی له‌سه‌ر لێوان نه‌ده‌بڕایه‌وه‌. ڕووخسارێکی گه‌شاوه‌ و جه‌سته‌یه‌کی پیتۆڵ و ئاماده‌، ئه‌و شه‌وه‌ میوانی قه‌ڵافه‌تی مام قادر بوو. هاته‌ لای من و به‌ ده‌م پێکه‌نینه‌وه‌ ئه‌حواڵپرسی کرد.
 ئه‌و پیاوه‌ قۆزه‌ت پێچۆنه‌؟
 یاخوا له‌ چاوه‌زارێ به‌دوور بی.
 کاکی خۆم! جه‌نابت لێره‌ به‌ولاوه‌ وه‌ک فه‌رمانده‌ی هێزی ئاواره‌ دیاری ده‌که‌م
 ئه‌و جار به‌ ته‌مای چی مام قادر؟
 کاکی برا ئه‌وه‌ مۆر و ستامپی هێزی ئاواره‌م ته‌حویلدای و خۆشم وه‌ک پێشمه‌رگه‌ له‌ خزمه‌تتاندا هه‌م. ئه‌وه‌ تۆم کرده‌ فه‌رمانده‌ و ته‌واو و بڕایه‌وه‌.
 به‌ڕاست مام قادر نه‌کا به‌زمێکی‌ دیکه‌ت له‌ ژێر سه‌ردا بێ. خۆ ئیشاڵا ناچیه‌ ناو شار تاکوو سه‌ردانی خزمان بکه‌ی و گومان‌لێکراوان ئامۆژگاری بده‌‌ی؟
 کوڕه‌ چاوه‌که‌م! خزمی چی! من ده‌مهه‌وێ بچمه‌ ناو شار و شه‌ڕ بکه‌م. پێمنه‌گووتی بۆ شه‌ڕی ناو شار خه‌ریکه‌ شێت بم.
 باشه‌ مام قادر ئێره‌ چلێ‌ده‌که‌ی؟
 ئێره‌ کارێکی نییه‌ و مه‌ترسییه‌کیش هه‌ست پێناکه‌م و له‌وه‌ش زیادتر له‌ پشت جه‌بهه‌ نامێنمه‌وه‌.
گه‌لێک ناڕاحه‌ت بووم. فه‌رمانده‌ی هێزی کێله‌شین و ژماره‌یه‌ک له‌ سه‌رلکه‌کانم بانگ کرد و ئه‌و خواسته‌ی مام قادرم پێڕاگه‌یاندن. گشتیان له‌و باره‌وه‌ گله‌ییان له‌ مام قادر کرد. ئه‌و به‌رده‌وام له‌سه‌ر خواسته‌که‌ی پێی‌داده‌گرت. پاش کۆبوونه‌وه‌یه‌کی کورت، فه‌رمانده‌ری و پارێزگاری پشتی جه‌بهه‌ی به‌ شه‌هید سه‌ید عه‌لی ئازه‌ری ئه‌سپارد. مام قادر پێشمه‌رگه‌کانی هێزی ئاواره‌ی به‌شی پشتی جه‌بهه‌ی کۆکرده‌وه‌ و خستنیه‌ ژێر فه‌رمانی کاک سه‌ید عه‌لی ئازه‌ری. پاش ئه‌و کاره‌، ئه‌وسا مۆری فه‌رمانده‌ری هێزی ئاواره‌شی له‌ باخه‌ڵی من ئاخنی و له‌وه‌ی توانیبووی به‌ خواسته‌کانی بگات، گه‌لێک شاد و لێو به‌ بزه‌ بوو. من تووڕه‌ و ئه‌و سه‌رحاڵ، تا کاتی خواحافیزی کردنی به‌رده‌وام شۆخی پێده‌کردم.
پێشمه‌رگه‌کان به‌ پانه‌وه‌ گه‌یشتبوونه‌ ناو شار. له‌گه‌ڵ پێشوازی گه‌رم و بێ وێنه‌ی خه‌ڵکی شنۆ به‌ره‌وڕوو ببوون. ئه‌و ڕۆژه‌ ته‌واوی درگاکان کرابوونه‌وه‌. شیرینی و چایی و بابۆڵه‌ به‌ کۆڵاناندا ده‌گه‌ڕا. پێشمه‌رگه‌ به‌ ڕووخۆشی و گه‌رمییه‌وه‌ باوه‌شی پێداده‌کرا. گشتیان ده‌ستیان له‌سه‌ر چه‌خماخه‌ی تفه‌نگه‌کانیان بوو. چاوه‌ڕوانی یه‌که‌م شریخه‌ی په‌لی سه‌ر شه‌قامیان ده‌کرد. کاتژمێر 10ی به‌یانی بوو. یه‌که‌م ده‌ستڕێژی کوڕانی کێله‌شین په‌رده‌ی بێده‌نگی شاری دڕی. په‌لامار بۆ سه‌ر پۆلێکی گه‌وره‌ له‌ پاسدارانی مژووڵی کۆنه‌په‌رستی ده‌ستی پێکرد. له‌ هه‌ر گۆشه‌ و لانێکدا، شێریکی به‌ نه‌عڕه‌ته‌ی کوردایه‌تی ده‌رپه‌ڕیه‌ ده‌ره‌وه‌ و هێڕشی کرده‌ سه‌ر بنکه‌ و باره‌گاکانی دوژمن. که‌لاک به‌دوای که‌لاکدا ده‌که‌وته‌ سه‌ر شه‌قامی شار. زه‌بره‌که‌ گورچووبڕ بوو. شاره‌ جوانه‌که‌ی شنۆ به‌ ته‌واوی که‌وتبۆ ده‌ست ڕۆڵه‌کانی گه‌ل. کێله‌شین ڕه‌سه‌نایه‌تی، سه‌ربه‌رزی و خۆڕاگری خۆی گواستبۆوه‌ ناو شه‌قام و کۆڵانه‌کانی شنۆ. کێله‌شین به‌رزبه‌رز سڵاو و مژده‌ی سه‌رکه‌وتنی پێشکێشی لاجان و به‌ری مێرگان ده‌کرد. دوژمن له‌ ته‌نگانه‌ که‌وتبوو. په‌یتاپه‌یتا بۆ هێزی یارمه‌تیده‌ر له‌ شاره‌کانی ورمێ، نه‌غه‌ده‌ و پیرانشار ده‌پاڕایه‌وه‌.
ئێمه‌ له‌ پشتی جه‌بهه‌وه‌ به‌رده‌وام خه‌به‌ری سه‌رکه‌وتنه‌کانمان پێده‌گه‌یی. پێوه‌ندی راسته‌وه‌خۆمان له‌گه‌ڵ ڕادیۆ ده‌نگی کوردستانه‌وه‌ گرتبوو. ڕادیۆی چه‌وساوه‌کان هاواری ده‌کرد: سرنج بده‌ن، سرنج بده‌ن... . هه‌ڵۆکانی کێله‌شین و ئاواره‌، هه‌ر ئێستێ له‌ناو شاری شنۆدا به‌ ده‌یان حه‌ماسه‌یان خوڵقاندووه‌، ده‌ست خۆش بۆ وره‌تان، چاومان له‌ قاره‌مانه‌تی تازه‌تانه‌، قه‌ندیل شاده‌ و سپییه‌ڕێز سه‌ربه‌سته‌... .
کاتژمێر 1ی پاش نیوه‌ڕۆ بوو. چوومه‌ لای کاک سه‌ید عه‌لی ئازه‌ری و پێمگووت. خۆم ڕاناگرم و ده‌خوازم بڕۆمه‌ ناو شار. له‌ وڵاممدا گووتی تۆ بچوو، من لێره‌ ئاگام له‌ وه‌زعه‌که‌ ده‌بێ. هێدی هێدی داگه‌ڕامه‌ خواره‌وه‌. مه‌ودایه‌کی کورتی بیست چرکه‌یی بوو. کاتێک گه‌یشتمه‌ قه‌راخ شار، چاوم به‌ پۆلێک پێشمه‌رگه‌ی هێزی ئاواره‌ که‌وت. زۆر کز و مات دیاربوون. وه‌ختێک گه‌یشتمه‌ لایان باوه‌شم پێداکردن و حاڵ و وه‌زعم پرسین. پرسیم بۆ لێره‌ن. وڵامیان داوه که‌ شه‌هیدمان هه‌یه‌ و هێناومانه‌ته‌ ئێره‌. پرسیم کێیه‌. گووتیان مام قادر ئیفتیخارییه‌. سه‌ره‌تا باوه‌ڕم نه‌کرد. کاتێک چوومه‌ سه‌ر جه‌نازه‌که‌ی، بینیم، مامی من، ئیفتیخاری من، قادر و به‌ توانای ئاواره‌ی من ڕاکشاوه‌. جامه‌دانییه‌ خوێناوییه‌که‌م له‌سه‌ر جه‌سته‌ی شه‌ڵاڵی لادا. دیتم جوامێری سه‌وجه‌یی، قاره‌مانی گۆڕه‌پانی شه‌ڕی ناو شار خۆیه‌تی. به‌ڵێ مام قادر ئیفتیخاری بوو. گولله‌ خومپاره‌ی 60 میلی ناوه‌ڕاستی ناوشانی ئه‌نگاوتبوو. مام قادر شه‌هید ببوو. زامێکی به‌ ژانی له‌سه‌ر دڵی ئێمه‌ جێ‌هێشتبوو. له‌ ده‌رووندا ده‌گریام. به‌ جه‌سته‌ ئازارم ده‌کێشا. قه‌ده‌مم شکابوو. تارمایی به‌ری چاوانمی گرتبوو. ‌ناچار له‌ حزووری پێشمه‌رگه‌کان ڕوخسارێکی هێمنانه‌م نیشان‌‌دا. له‌به‌ر هاوڕێکانی مام قادر نه‌ده‌کرا کوڵی دڵم هه‌ڵڕێژم. گه‌ره‌کم بوو بڵێم خۆشه‌ویستم هه‌سته‌ سه‌رپێ مۆری هێزه‌که‌تم ناوی، ده‌ستوورت ئیتاعه‌ت ناکه‌م و خه‌وی تۆم پێویست نییه‌. هه‌سته‌ و شۆخ و ده‌م به‌ پێکه‌نینت ببینم. ئه‌ی کوا جه‌فه‌نگی ڕێگات، بزه‌ و بریسکه‌ی نیگات، هه‌یهۆ هه‌یهۆ، مامی من، قادر و به‌توانا دنیای ئیفتیخاریی ئه‌به‌دی هه‌ڵبژاردبوو. ئه‌و ماڵئاوایی کردبوو.
خێرا شوێنی شه‌هیدبوونی مام قادرم له‌ پێشمه‌رگه‌کان پرسی. پاش چه‌ند چرکه‌یه‌ک گه‌یشتمه‌ جێ. چی ببینم، قاره‌مانی داستانه‌ حه‌ماسییه‌کانی ده‌شتی شنۆ به‌ قه‌ڵافه‌تی به‌رزی، چه‌شنی ئاوێنه‌ به‌ شه‌به‌قی غیره‌ت و جوامێری خۆی کۆڵانی مزگه‌وتی حه‌نه‌فیانی ڕووناک کردبوو. ئه‌و خالید سێزده‌ بوو، سه‌رقافڵه‌ی شه‌هیدانی ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌ بوو. کێله‌شین ئاسا ڕاوه‌ستابوو، له‌ نیزیک ماڵی ڕه‌حمه‌تی حاجی ڕه‌حمانی گه‌جه‌نی له‌ سه‌نگه‌ردا بوو. خۆم گه‌یاندێ. پرسیاری وه‌زعه‌که‌م له‌ خالید سێزده‌ی شه‌هید کرد. له‌ وڵاممدا گووتی: بارودۆخه‌که‌مان له‌ نیهایه‌تی باشی دایه‌، به‌ڵام داخه‌که‌م مام قادر شه‌هید بووه‌. شوێنی ڕووداوه‌که‌م لێپرسی. گووتی: له‌ په‌نا ئه‌و دیواره‌ پێکه‌وه‌ بووین. مام قادر له‌ پڕێکا ویستی سه‌ردانی پێشمه‌رگه‌کانی سه‌رشه‌قامی ئه‌سڵی بکات تاکوو له‌ وه‌زعیان ئاگادار بیت. هه‌رکه‌ له‌من جیا بۆوه‌، ده‌نگی خومپاره‌یه‌ک هات. ته‌نیا خومپاره‌ش بوو له‌و گه‌ڕه‌که‌ وه‌عه‌رزی که‌وت. کاتێک چوومه‌ شوێنه‌که‌ دیتم مام قادر شه‌هید بووه‌. خوێنی سووری به‌ کۆڵانی حه‌نه‌فیاندا به‌ره‌و شه‌قامی ناوشار ڕێچکه‌ی به‌ستبوو... .

ڕه‌حیم موحه‌ممه‌دزاده‌
سوئێد 2007.11.19
بگه‌ڕێوه|ده‌سپێک|بینێره‌ بۆ فه‌یس‌بوسکه‌که‌ت
ده‌ستپێک
ڕێبه‌رانی شه‌هید
ئاڵبۆمی نه‌مران
 
کۆمار
بانگه‌واز
په‌یوه‌ندی